{"id":7032,"date":"2023-09-02T11:27:50","date_gmt":"2023-09-02T11:27:50","guid":{"rendered":"https:\/\/africabora.com\/?page_id=7032"},"modified":"2024-05-27T06:18:57","modified_gmt":"2024-05-27T06:18:57","slug":"stefan-szolc-rogozinski","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.nowedrzewozycia.org.pl\/?page_id=7032","title":{"rendered":"Stefan Szolc-Rogozi\u0144ski"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Stefan Szolc-Rogozi\u0144ski<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Polski podr\u00f3\u017cnik urodzi\u0142 si\u0119 14 kwietnia 1861 r. w Kaliszu w rodzinie ewangelickiej.
Jego ojciec, Ludwik Scholtz by\u0142 lokalnym przedsi\u0119biorc\u0105, Niemcem, za\u015b matka, z
pochodzenia Polka, Malwina z domu Rogozi\u0144ska, c\u00f3rk\u0105 znanego, warszawskiego adwokata.
Szolc-Rogozi\u0144ski mia\u0142 trzech braci: Emila, Teodora i Kazimierza, z kt\u00f3rych dwaj pierwsi
zmarli tragicznie.<\/p>\n

To pod wp\u0142ywem matki rodzina powoli zacz\u0119\u0142a si\u0119 polonizowa\u0107. Cho\u0107 j\u0119zykiem
u\u017cywanym w domu by\u0142 niemiecki, Stefan i Kazimierz zdeklarowali si\u0119 jako Polacy, m\u00f3wili i
pisali po polsku. To dlatego Stefan, osi\u0105gn\u0105wszy pe\u0142noletno\u015b\u0107, spolonizowa\u0142 nazwisko i
doda\u0142 panie\u0144skie nazwisko matki.<\/p>\n

Stefan Szolc-Rogozi\u0144ski odby\u0142 nauk\u0119 w niemieckim gimnazjum we Wroc\u0142awiu, jednak
niespokojna natura spowodowa\u0142a, \u017ce \u2013 wbrew woli ojca \u2013 w 1878 r. wst\u0105pi\u0142 na ochotnika do
rosyjskiej Akademii Marynarki Wojennej w Kronsztadzie, kt\u00f3r\u0105 uko\u0144czy\u0142 w 1880 r. W stopniu
oficera wyp\u0142yn\u0105\u0142 w sw\u00f3j pierwszy, dalekomorski rejs. Zwiedzi\u0142 w\u00f3wczas Maroko i Algier.<\/p>\n

W 1981 r. w Pary\u017cu zosta\u0142 przyj\u0119ty do Paryskiego Towarzystwa Geograficznego.
Wkr\u00f3tce opracowa\u0142 plany wyprawy w g\u0142\u0105b Czarnego L\u0105du \u2013 do Kamerunu. Mia\u0142 jednak
k\u0142opoty ze zdobyciem pieni\u0119dzy na sfinansowanie podr\u00f3\u017cy. Przeznaczy\u0142 na to spadek po
matce i rozpocz\u0105\u0142 w Warszawie zbi\u00f3rk\u0119 pieni\u0119dzy, przedstawiaj\u0105c sw\u00f3j projekt jako misj\u0119
narodow\u0105. Zyska\u0142 poparcie \u00f3wczesnych polskich elit, m.in. Henryka Sienkiewicza i
Boles\u0142awa Prusa.<\/p>\n

W 1882 r. Stefan Szolc-Rogozi\u0144ski wyruszy\u0142 do Afryki pod francusk\u0105 flag\u0105, na
pok\u0142adzie zakupionego we Francji statku \u201e\u0141ucja Ma\u0142gorzata\u201d. Na fladze armatora by\u0142a
warszawska Syrenka. Razem z nim w podr\u00f3\u017c wyruszyli \u2013 kolega z wroc\u0142awskiego
gimnazjum, geolog Klemens Tomczek i meteorolog Leopold Janikowski oraz W\u0142adys\u0142aw
Ostaszewski i Walery Tomaszewski (lub in\u017cynier Ludwik Hirszfeld). Do wyprawy przygotowali
si\u0119 starannie, zadbali o naukowe podstawy odpowiadaj\u0105ce \u00f3wczesnymi standardom.<\/p>

Podr\u00f3\u017cnicy po drodze odwiedzili Mader\u0119, Wyspy Kanaryjskie, Liberi\u0119 i wysp\u0119
Fernando Po w Zatoce Gwinejskiej. Kiedy dotarli do Kamerunu, zakupili w zatoce Ambas
wysp\u0119 Mondoleh, na kt\u00f3rej zorganizowali stacj\u0119 badawcz\u0105, z kt\u00f3rej podejmowali wyprawy w
g\u0142\u0105b Afryki. To miejsce sta\u0142o si\u0119 polsk\u0105 koloni\u0105, kt\u00f3ra w latach 1882-1884, do czasu
poddania jej Anglikom wobec naporu Niemc\u00f3w, stanowi\u0142a wyj\u0105tkowe miejsce. Traktowana
przez za\u0142o\u017cycieli jako skrawek Polski, kt\u00f3rej w\u00f3wczas nie by\u0142o na mapach, rz\u0105dzi\u0142a si\u0119
w\u0142asnym prawem, kt\u00f3re zak\u0142ada\u0142o r\u00f3wno\u015b\u0107 wszystkich zamieszkuj\u0105cych j\u0105 ludzi. Wyspa
mia\u0142a by\u0107 te\u017c Woln\u0105 Ojczyzn\u0105 dla emigrant\u00f3w ze zniewolonej Polski.<\/p>\n

W trakcie wypraw Polacy zbadali wybrze\u017ce Kamerunu, dorzecze rzeki Mungo, odkryli
jezioro Barombi Mbo (Jezioro S\u0142oniowe). Dotarli te\u017c do Gabonu. W maju 1884 r. zmar\u0142 na
malari\u0119 jeden z uczestnik\u00f3w wyprawy \u2013 Klemens Tomczek. Pozostali zdobyli szczyt Fako
(wulkan Kamerun). W czasie pobytu w Kamerunie, Szolc-Rogozi\u0144ski, b\u0119d\u0105c poliglot\u0105,
opanowa\u0142 kilka j\u0119zyk\u00f3w lokalnych. W trakcie wyprawy zosta\u0142o zebranych te\u017c wiele okaz\u00f3w
przyrodniczych i etnograficznych, dokonanych obserwacji antropologicznych, powsta\u0142y mapy
tamtego regionu.<\/p>

Klemens Tomczek by\u0142 absolwentem Akademii G\u00f3rniczej we Freibergu. Prowadzi\u0142
badania geologiczne i hydrograficzne rzek Rio del Rey, Meme, dop\u0142yw\u00f3w Mungo i Jeziora
S\u0142oniowego. W trakcie wyprawy robi\u0142 szczeg\u00f3\u0142owe notatki geograficzne. Pozna\u0142 Szolc-
Rogozi\u0144skiego, gdy ten zbiera\u0142 pieni\u0105dze na wypraw\u0119 do Kamerunu.<\/p>\n

Leopold Janikowski uko\u0144czy\u0142 gimnazjum w Kaliszu, potem pracowa\u0142 w warszawskim
obserwatorium astronomicznym. To on organizowa\u0142 stacj\u0119 badawcz\u0105 na wyspie Mondoleh.
Bada\u0142 zwyczaje ludu Bubi.<\/p>

W 1885 r. polski podr\u00f3\u017cnik zosta\u0142 przyj\u0119ty do brytyjskiego Kr\u00f3lewskiego Towarzystwa
Geograficznego w Londynie. Odbywa\u0142 liczne spotkania, w trakcie kt\u00f3rych opowiada\u0142 o
Afryce. Opublikowa\u0142 trzy ksi\u0105\u017cki: \u017begluga wzd\u0142u\u017c brzeg\u00f3w zachodniej Afryki (1886), Pod
r\u00f3wnikiem (odczyty) (1886) oraz Rysy charakterystyczne murzy\u0144skiego narzecza \u201ebakwiri\u201d
u\u017cywanego w g\u00f3rach kameru\u0144skich (1887).<\/p>

W 1888 r. o\u017ceni\u0142 si\u0119 z polsk\u0105 literatk\u0105 i t\u0142umaczk\u0105 Helen\u0105 Janin\u0105 Bogusk\u0105,
pos\u0142uguj\u0105c\u0105 si\u0119 pseudonimem \u201eHajota\u201d, \u201eLascaro\u201d, kt\u00f3ra mieszka\u0142a w Warszawie. Razem z
ni\u0105 odby\u0142 druga wypraw\u0119 do Kamerunu, w trakcie kt\u00f3rej przeni\u00f3s\u0142 na Fernando Po szcz\u0105tki
Tomczeka. Razem z \u017con\u0105 odby\u0142 kilka wypraw w g\u0142\u0105b l\u0105du, m.in. do Nigerii. W trakcie
drugiego pobytu w Afryce Stefan Szolc-Rogozi\u0144ski kupi\u0142 w Kamerunie 500-hektarow\u0105
plantacj\u0119 kakao na wyspie Fernando Po, licz\u0105c na zyski potrzebne do sfinansowania
kolejnych wypraw. Prowadzi\u0142 te\u017c badania nad plemieniem Bubi. W 1891 r. ma\u0142\u017ce\u0144stwo
wr\u00f3ci\u0142o do Europy.<\/p>

Jednak Szolc-Rogozi\u0144ski nie wr\u00f3ci\u0142 ju\u017c do Afryki. W latach 1892-1893 wyprawi\u0142 si\u0119 do
Egiptu. Potem wr\u00f3ci\u0142 do Polski, gdzie porz\u0105dkowa\u0142 swoje zbiory etnograficzne z Kamerunu,
Gabonu i Fernando Po. kr\u00f3tkim pobycie w Polsce, wr\u00f3ci\u0142 do Pary\u017ca, by zorganizowa\u0107
nast\u0119pne wyprawy. Tam w 1896 r. zgin\u0105\u0142 pod kolami omnibusa. Zosta\u0142 pochowany w Pary\u017cu
na cmentarzu Bagneux.<\/p>

W 2023 r. staraniem KPRM i Fundacji Nowe Drzewo \u017bycia jego doczesne szcz\u0105tki
zostan\u0105 pochowane w Kaliszu na cmentarzu ewangelickim w rodzinnym grobowcu, gdzie
spoczywaj\u0105 rodzice ojca podr\u00f3\u017cnika \u2013 Carl Scholtz i Fryderyka Scholtz i ojciec Fryderyki \u2013
Beniamin Repphan.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
Kalisz<\/h5>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Stefan Szolc-Rogozi\u0144ski urodzi\u0142 si\u0119 14 kwietnia 1861 r. przy ulicy Nieca\u0142ej 2 w Kaliszu
i w tym mie\u015bcie wychowywa\u0142 si\u0119 do 1873 r. W 2017 r. Rada Miejska Kalisza ustanowi\u0142a Rok
Stefana Szolca-Rogozi\u0144skiego, co przyczyni\u0142o si\u0119 do popularyzacji wiedzy o podr\u00f3\u017cniku.
W Kaliszu na kamienicy, w kt\u00f3rej Szolc-Rogozi\u0144ski si\u0119 urodzi\u0142 i wychowa\u0142 mo\u017cna
zobaczy\u0107 ufundowan\u0105 w 2014 r. tablic\u0119 pami\u0105tkow\u0105. Wizerunek podr\u00f3\u017cnika znajduje si\u0119 te\u017c
na medalionie na \u015bcianie kamienicy przy Rynku G\u0142\u00f3wnym, w\u015br\u00f3d innych wybitnych Kaliszan:
Adama Asnyka, Marii Konopnickiej, i Marii D\u0105browskiej. Nieopodal mostu Kamiennego
ustawiono \u0142aweczk\u0119-pomnik, na kt\u00f3rej siedzi nasz bohater w swoim podr\u00f3\u017cniczym odzieniu.
Jedna z ulic Kalisz nosi jego nazwisko.<\/p>

Wa\u017cnym miejscem zwi\u0105zanym ze Stefanem Szolcem-Rogozi\u0144skim jest Cmentarz
Ewangelicki przy ul. Harcerskiej z rodzinnym grobowcem rodziny Repphan\u00f3w, gdzie
nied\u0142ugo spoczn\u0105 doczesne szcz\u0105tki podr\u00f3\u017cnika \u2013 to b\u0119dzie jego ostatnia podr\u00f3\u017c, podr\u00f3\u017c do
kraju, kt\u00f3ry wybra\u0142 jako w\u0142asn\u0105 Ojczyzn\u0119 i s\u0142awi\u0142 na \u015bwiecie.
Kalisz sfinansowa\u0142 te\u017c liczne publikacje po\u015bwi\u0119cone podr\u00f3\u017cnikowi.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
Wybrane publikacje:<\/h5>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t